پیچ خوردگی تخمدان؛ علائم و درمان

پیچ خوردگی تخمدان یک عارضه دردناک است و زمانی رخ می‌دهد که این اندام در داخل بافت نگهدارنده دچار پیچ خوردگی شده باشد، در برخی از موارد لوله فالوپ نیز درگیر همین مشکل می‌شود و هنگام بروز این عارضه خونرسانی به این اندام قطع می‌شود و به همین دلیل باید تحت عنوان یک موقعیت پزشکی فوری، هرچه سریع‌تر به آن رسیدگی شود، چه نشانه هایی دارد؟ به چه صورت درمان می‌شود؟

پیچ خوردگی تخمدان چیست؟

پیچ‌ خوردگی تخمدان یا Torsion زمانی اتفاق می‌افتد که تخمدان حول بافت‌ ها و رباط‌ هایی که آن را در جای خود نگه می‌دارند، بچرخد، این چرخش جریان خون ورودی به تخمدان را کاهش داده یا مسدود می‌کند و در صورت تأخیر در درمان، به آسیب بافت تخمدان منجر می‌شود.

این عارضه به‌ صورت درد ناگهانی و شدید در قسمت پایین شکم یا لگن بروز می‌کند و با تهوع و استفراغ همراه است، وجود کیست یا توده تخمدانی، بزرگ شدن تخمدان و برخی درمان‌ های ناباروری از عواملی هستند که احتمال بروز آن را افزایش می‌دهند و از آنجا که پیچ‌ خوردگی تخمدان یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود، در صورت بروز علائم مشکوک باید سریعا ارزیابی پزشکی انجام شود.

 علت پیچ خوردگی تخمدان 

پیچ‌ خوردگی تخمدان زمانی رخ می‌دهد که تخمدان، معمولا همراه با لوله فالوپ، حول رباط‌ های نگهدارنده خود بچرخد و جریان خون آن کاهش پیدا کند و وجود توده یا کیست تخمدان، به‌ ویژه مواردی که اندازه تخمدان را افزایش می‌دهند، از عوامل مهم این وضعیت است.

کیست یا توده تخمدان

وجود کیست یا توده در تخمدان باعث افزایش اندازه و وزن آن می‌شود و در نتیجه، تخمدان تحرک بیشتری پیدا کرده و احتمال چرخش آن در اطراف رباط‌ های نگهدارنده افزایش می‌یابد، کیست‌ های بزرگ‌تر اهمیت بیشتری دارند، اما حتی برخی توده‌ های کوچک‌تر نیز بسته به شرایط با پیچ‌خوردگی همراه است.

بزرگ شدن تخمدان

هر عاملی که باعث افزایش قابل‌ توجه اندازه تخمدان شود، خطر پیچ‌خوردگی را بیشتر می‌کند و تخمدان بزرگ‌ شده راحت‌تر جابه‌جا می‌شود و حول محور نگهدارنده خود می‌چرخد، برخی اختلالات تخمدانی و شرایط هورمونی می‌توانند با افزایش حجم تخمدان همراه باشند و زمینه را برای این عارضه فراهم کنند.

درمان‌ های ناباروری

در برخی روش‌ های درمان ناباروری، داروهای تحریک تخمدان برای رشد و بلوغ چند فولیکول مورد استفاده قرار می‌گیرند، این فرایند باعث بزرگ شدن تخمدان‌ها می‌شود و احتمال چرخش آن‌ها را افزایش می‌دهد و به همین دلیل، بروز درد ناگهانی لگنی در طول درمان ناباروری باید جدی گرفته شود.

بارداری

تغییرات هورمونی دوران بارداری روی تخمدان‌ها و کیست‌های احتمالی آن‌ها تأثیر می‌گذارد و در برخی موارد، وجود کیست یا توده تخمدانی در دوران بارداری احتمال پیچ‌خوردگی را افزایش می‌دهد و درد ناگهانی و شدید لگن در این دوران نیازمند بررسی سریع پزشکی است تا علت آن مشخص شود.

سابقه پیچ‌خوردگی تخمدان

اگر فردی در گذشته دچار پیچ‌خوردگی تخمدان شده باشد، احتمال بروز مجدد این مشکل وجود دارد و تغییرات ایجاد شده در وضعیت تخمدان یا ساختارهای نگهدارنده آنزمینه را برای چرخش دوباره فراهم می‌کند، بنابراین، افرادی که سابقه این عارضه را دارند باید در صورت بروز درد ناگهانی لگنی، سریعا ارزیابی شوند.

وجود توده‌های تخمدانی

برخی توده‌ های خوش‌خیم تخمدان با افزایش وزن یا حجم تخمدان، احتمال چرخش آن را بیشتر می‌کنند، نوع و اندازه توده در میزان خطر اهمیت دارد و صرف وجود یک توده به معنای حتمی بودن پیچ‌خوردگی نیست، تشخیص و پیگیری توده‌های تخمدانی باید بر اساس نظر متخصص زنان و یافته‌ های تصویربرداری انجام شود.

بیشتر بخوانید: جراحی کیست تخمدان

 نشانه‌ های پیچ خوردگی تخمدان 

نشانه‌ های پیچ خوردگی در تخمدان به‌ طور ناگهانی ظاهر می‌شوند و شامل موارد زیر هستند: 

• اکثر بیمارانی که با این مشکل به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند، از درد شدید و ناگهانی در قسمت تحتانی شکم شکایت دارند و از همین جهت این نشانه را می‌توانیم به‌ عنوان یکی از بارزترین علائم پیچ خوردگی در تخمدان در نظر بگیریم.

• داشتن حالت تهوع و استفراغ به همراه علائم دیگری از قبیل درد در قسمت تحتانی شکم یکی از نشانه‌های بارز پیچ خوردگی در تخمدان است.

• برخی از افراد مبتلا به بیماری پیچ خوردگی در تخمدان با علائمی نظیر تب خفیف مواجه می‌شوند و این مشکل در حالت پیشرفته بیماری رخ می‌دهد.

• اگر دچار خونریزی غیر طبیعی در واژن شده‌اید و نمی‌دانید که علت آن چیست، حتما باید برای بررسی و تشخیص پیچ خوردگی در تخمدان به پزشک مراجعه کنید.

• به‌ طور معمول افرادی که با این بیماری دست و پنجه نرم می‌کنند، علائمی نظیر حساسیت به لمس در شکم دارند، آن‌ها نمی‌توانند به راحتی این ناحیه را لمس کنند.

• داشتن اختلالات گوارشی از قبیل نفخ و یبوست به گفته پزشکان یکی از بارزترین علائم پیچ خوردگی در تخمدان است که در کنار سایر نشانه‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 تشخیص پیچ خوردگی تخمدان 

پزشک ابتدا با معاینه فیزیکی وضعیت بیمار را ارزیابی کرده و سپس برای تأیید تشخیص از سونوگرافی داپلر استفاده می‌کند تا جریان خون تخمدان بررسی شود، در برخی موارد، تصویربرداری پیشرفته مانند ام‌آر‌آی یا سی‌تی‌اسکن به شفاف‌ سازی تشخیص کمک می‌کند.

در شرایطی که ابهام وجود دارد، لاپاراسکوپی به‌ عنوان یک روش تشخیصی و درمانی مورد استفاده قرار گیرد، تشخیص سریع اهمیت بالایی دارد، زیرا در صورت عدم درمان به‌ موقع، خون‌رسانی به تخمدان مختل شده و منجر به نکروز و از بین رفتن عملکرد تخمدان می‌شود.

برای دریافت نوبت از دکتر فرشته رحیمی از شماره ۰۹۳۸۵۹۸۸۱۵۳ تماس بگیرید.

 روش‌ های درمان پیچ خوردگی تخمدان 

درمان پیچ خوردگی در تخمدان به شدت و مدت زمان پیچ خوردگی بستگی دارد و روش‌های درمان عبارت‌اند از: 

لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی پیچ‌ خوردگی تخمدان یک روش کم‌تهاجمی برای درمان این عارضه است و در این روش، جراح از طریق برش‌ های کوچک در شکم، یک دوربین و ابزارهای جراحی را وارد کرده و تخمدان پیچ‌خورده را به موقعیت طبیعی بازمی‌گرداند و در صورت وجود کیست، می‌توان آن را خارج کرد.

جراحی باز

جراحی باز یا لاپاراتومی برای پیچ‌ خوردگی تخمدان در موارد شدید یا نکروز انجام می‌شود، طی این روش، برشی در شکم ایجاد شده، تخمدان به موقعیت طبیعی بازگردانده و در صورت لزوم، کیست یا بافت آسیب‌ دیده برداشته می‌شود و در موارد نکروز شدید، ممکن است تخمدان کاملا خارج شود.

اووفورکتومی

اووفورکتومی به جراحی برداشتن تخمدان گفته می‌شود که در موارد پیچ‌خوردگی تخمدان همراه با نکروز یا آسیب شدید انجام می‌شود، در این روش، تخمدان آسیب‌ دیده به‌ طور کامل برداشته شده تا از گسترش عفونت یا مشکلات جدی جلوگیری شود، این عمل در موارد اورژانسی برای حفظ سلامت بیمار ضروری است.

درمان دارویی

این روش تنها در مراحل اولیه و زمانی که پیچ‌خوردگی به‌طور جزئی باشد، مؤثر است و داروهایی مانند مسکن‌ها برای کاهش درد و ضد التهاب‌ها برای کاهش تورم تجویز می‌شوند، با این حال، در اکثر موارد پیچ‌خوردگی تخمدان نیاز به درمان جراحی دارد.

 روش‌های پیشگیری از پیچ خوردگی تخمدان 

پیچ‌خوردگی تخمدان همیشه قابل پیشگیری نیست، اما شناسایی و درمان عواملی که احتمال آن را افزایش می‌دهند می‌تواند خطر بروز این عارضه را کاهش دهد و مهم‌ترین اقدامات عبارت‌اند از:

• پیگیری منظم کیست‌ های تخمدان، در صورت وجود کیست یا توده تخمدانی، انجام معاینات و سونوگرافی‌ های دوره‌ای طبق نظر متخصص زنان اهمیت دارد.
• درمان به‌ موقع کیست‌ها و توده‌ های پرخطر، برخی کیست‌ ها و توده‌ها به دلیل اندازه یا ویژگی‌ هایشان می‌توانند احتمال پیچ‌خوردگی را افزایش دهند و به درمان نیاز دارند.
• کنترل دقیق در درمان‌ های ناباروری، هنگام مصرف داروهای تحریک تخمدان، انجام سونوگرافی و پیگیری طبق برنامه پزشک برای بررسی اندازه و وضعیت تخمدان‌ ها ضروری است.
• افرادی که قبلا دچار این عارضه شده‌اند، باید علائم مشکوک را جدی بگیرند و پیگیری‌ های پزشکی منظم داشته باشند.
• مراجعه سریع در صورت درد ناگهانی لگنی، درد شدید و ناگهانی در پایین شکم، به‌ ویژه همراه با تهوع یا استفراغ نشانه پیچ‌خوردگی است و نیاز به ارزیابی فوری دارد.
• مصرف دارو یا استفاده از روش‌های غیرعلمی برای از بین بردن کیست بدون تشخیص پزشک باعث تأخیر در درمان مشکلات زمینه‌ای می‌شود.

 آیا پیچ خوردگی تخمدان خطرناک است؟ 

پیچ خوردگی در تخمدان در صورت عدم درمان فوری خطرناک است، کاهش یا قطع جریان خون به تخمدان باعث نکروز یا مرگ بافت تخمدانی می‌شود و در این صورت، خطر عفونت، التهاب شکمی و ناباروری افزایش می‌یابد و مطمئنا تشخیص و درمان به‌ موقع احتمال خطر را به حداقل می‌رساند، بنابراین اگر مستعد اطلاع به این بیماری هستید، حتما علائم خود را جدی بگیرید و در صورت بروز نشانه‌های غیر قابل کنترل به پزشک مراجعه کنید.

 سوالات متداول 

در نهایت…

پیچ خوردگی تخمدان یک وضعیت اورژانسی است که به تشخیص و درمان سریع نیاز دارد، آگاهی از علل، نشانه‌ها، و روش‌های پیشگیری به کاهش خطر ناشی از این وضعیت کمک می‌کند و در صورت بروز درد شدید شکمی، مراجعه به پزشک ضروری است، انجام این کار باعث جلوگیری از عوارض جانبی جدی می‌شود و مراقبت‌های منظم و کنترل مشکلات تخمدان نقش مهمی در پیشگیری از این بیماری دارد.