آیا خشکی واژن فعالیت های جنسی و روزمره را با ناراحتی و درد همراه میکند؟ این وضعیت در زنان مختلف رخ میدهد و دلایل آن شامل تغییرات هورمونی، یائسگی، مصرف برخی داروها یا استرس است، خشکی واژن با خارش، سوزش یا التهاب همراه است و تاثیر قابل توجهی بر آرامش و راحتی روزانه میگذارد، چگونه میتوان این مشکل را تشخیص داد و با روش های مناسب آن را درمان یا کنترل کرد؟ این مقاله به بررسی علل، علائم و راهکارهای موثر برای بهبود خشکی واژن میپردازد.
علت خشکی واژن
این مشکل باعث سوزش، خارش یا درد در روابط روزمره و جنسی میشود، در ادامه با علل و راهکارهای رفع خشکی واژن آشنا میشوید.
تغییرات هورمونی
کاهش هورمون استروژن در دوران یائسگی، پس از زایمان یا در برخی اختلالات هورمونی باعث نازک شدن دیواره های واژن و کاهش ترشحات طبیعی میشود و این وضعیت سبب خشکی، سوزش و درد در روابط جنسی میگردد، تغییرات هورمونی همچنین انعطاف پذیری بافت واژن را کاهش میدهند و حساسیت آن را بیشتر میکنند که مراقبت و درمان مناسب اهمیت بالایی دارد.
داروها و درمان های پزشکی
برخی داروها مانند ضدافسردگیها، داروهای ضد حساسیت، شیمی درمانی و درمان های هورمونی تولید ترشحات واژن را کاهش میدهند و مصرف طولانی مدت این داروها خشکی واژن را تشدید میکند و علائم ناراحت کنندهای مانند سوزش، خارش یا درد هنگام مقاربت ایجاد مینماید، پزشک روش های جایگزین یا مکمل برای کاهش عوارض تجویز میکند.
از دیگر علل میتوان به روشهایی نظیر شیمی درمانی، پرتودرمانی، رادیوتراپی و برداشتن رحم و تخمدان اشاره کرد.
استرس و اضطراب
فشار روانی، اضطراب و استرس، سیستم عصبی و هورمونی بدن را تحت تأثیر قرار میدهد و ترشحات واژن را کاهش میدهد و این کاهش باعث خشکی و احساس ناراحتی در ناحیه تناسلی میشود، کنترل استرس از طریق ورزش، تکنیک های تنفس، مدیتیشن یا مشاوره روان شناسی به بهبود وضعیت کمک کرده و خشکی واژن را کاهش میدهد.
بیماری ها و شرایط پزشکی
بیماری های مزمن مانند دیابت، اختلالات خودایمنی یا عفونت های مکرر تعادل رطوبت واژن را به هم میزنند، دیابت باعث تغییر در میزان قند بدن و کاهش رطوبت میشود و بیماری های خودایمنی التهاب مزمن ایجاد میکنند و درمان علت زمینهای همراه با مراقبت موضعی مخشکی را کاهش داده و بافت واژن را سالم نگه میدارد.
عوامل سبک زندگی
مصرف بیش از حد صابون های معطر، ژل های بهداشتی تحریک کننده، دوش های واژینال یا پوشیدن لباس های تنگ و غیرنفسکش رطوبت طبیعی واژن را کاهش میدهد و این رفتارها محیط واژن را خشک و حساس میکنند و گاهی سبب خارش، سوزش یا التهاب میشوند، استفاده از محصولات ملایم و لباس های راحت خشکی و تحریک ناحیه تناسلی را کاهش میدهد.
نشانه های خشکی واژن
به دنبال بروز این بیماری، فرد دچار علائمی مانند موارد زیر میشود که هر کدام از این موارد به تنهایی قابل بررسی است:
- احساس خارش
- احساس درد در زمان رابطه جنسی (دیس پارونیا)
- عدم لذت در رابطه جنسی
- سوزش واژن
- تنگ شدن واژن
- خونریزی پس از رابطه جنسی
- عفونت ادراری
- احساس درد و سوزش در زمان دفع ادرار
- تکرر ادرار
- نازک شدن لبه بیرونی واژن
- کاهش میل جنسی
- تنگی واژن
برای دریافت نوبت از دکتر فرشته رحیمی با شماره ۰۹۳۸۵۹۸۸۱۵۳ تماس بگیرید.
خطرات خشکی واژن
استروژن ترشح شده توسط تخمدان، غالبا از لایه داخلی واژن محافظت کرده و موجب ضخیم، مرطوب و سالم بودن آن میشود و کاهش سطح استروژن باعث خشکی و نازک شدن لایه داخلی واژن شده و منجر به کاهش خاصیت ارتجاعی واژن میشود، موارد فوق همگی باعث آسیب دیدگی واژن میشود و مخاط آن به رنگ آبی تغییر مییابد.
از طرفی استروژن ترشح شده منجر به قلیایی شدن محیط واژن شده و عدم ترشح آن باعث از بین رفتن اسپرم در محیط اسیدی واژن شده و همین مورد قدرت باروری زنان را کاهش میدهد، نازک شدن لبه بیرونی واژن باعث ایجاد احساس درد و در مواردی خونریزی در زمان رابطه جنسی شده و میزان لذت و رضایت جنسی را به میزان چشمگیری کاهش میدهد؛ به همین سبب پس از مدت کوتاهی فرد دچار کاهش میل جنسی خواهد شد.
روش های تشخیص خشکی واژن
روش های مختلفی برای تشخیص این بیماری وجود دارد، اما مهمترین آن شامل معاینه واژینال توسط پزشک زنان است و طی این روش پزشک ناحیه واژن را معاینه میکند و در صورت مشاهده زخم و رنگ پریدگی در این ناحیه، تشخیص آنها خشکی واژن خواهد بود، روش های تخصصی دیگری وجود دارد که هر یک از آنها در صورت نیاز مورد استفاده قرار میگیرد.
در برخی موارد، پزشک میزان استروژن بدن را به وسیله آزمایش خون اندازه گیری میکند و کم بودن میزان آن نشانهای از بروز این بیماری خواهد بود، انجام سونوگرافی برای تشخیص میزان ضخامت دیواره واژن از دیگر روشهای تشخیصی است که در صورت مشاهده نازک بودن دیواره آن، معمولا تشخیص پزشک، خشکی واژن خواهد بود، آزمایش ادرار و پاپ اسمیر هم در تشخیص کارایی دارد.
روش های درمان خشکی واژن
روش های مختلفی برای درمان خشکی واژن وجود دارد که نهایتا همه آنها کارکرد یکسانی خواهند داشت و نکته مهمی که در استفاده از روش های درمانی وجود دارد، توجه به میزان استروژن ترشح شده است؛ زیرا افزایش بیش از حد استروژن موجب بیماری های مختلفی نظیر سرطان سینه میشود، در ادامه به رایج ترین روش های درمان خواهیم پرداخت.
هورمون درمانی
زنانی که کاهش استروژن دلیل خشکی واژن آنهاست، از کرم ها، قرصها یا حلقه های استروژنی موضعی استفاده میکنند، این درمانها با بازگرداندن هورمون استروژن به بافت واژن، رطوبت و انعطاف پذیری آن را افزایش میدهند و علائم ناراحت کننده مانند سوزش، خارش و درد هنگام مقاربت را کاهش میدهند و این روش تحت نظر پزشک و با دوز مناسب انجام میشود.
استفاده از ژل های مرطوب کننده
استفاده از ژل های مرطوب کننده یکی دیگر از روش های درمان است که محیط واژن را به شکل موقت مرطوب نگه میدارد، این مورد در زمان رابطه جنسی درمان موثری خواهد بود و معمولا برای کاهش درد و سوزش در زمان رابطه جنسی، پزشک استفاده از ژل های مرطوب کننده مانند لوبریکانت را تجویز میکند و کارکرد این ژل برای کاهش درد و خشکی واژن قبل از رابطه جنسی است.
استروژن موضعی
استفاده از استروژن موضعی برای درمان خشکی واژن کارکرد موثرتری دارد و نسبت به روش استروژن خوراکی عوارض کمتری به دنبال دارد، این روش درمانی شامل استفاده از کرمها و پمادهای درمان خشکی موضعی واژن است که نحوه مصرف مشابهی دارند و اغلب افراد در این روش از اپلیکاتور استفاده میکنند و آن دسته از افرادی که با کارکرد اپلیکاتور مشکل دارند، میتوانند با انگشت خود این کار را انجام دهند.
درمان بیماری های زمینهای
بسیاری از خشکی های واژن ناشی از بیماری هایی مانند دیابت، عفونت های مزمن یا مشکلات هورمونی هستند و درمان این مشکلات زمینهای، همراه با روش های موضعی و تغییر سبک زندگی، تاثیر درمان را افزایش میدهد، کنترل بیماری ها از طریق دارو، رژیم غذایی مناسب و مراقبت پزشکی باعث میشود بافت واژن سالم باقی بماند و علائم خشکی به شکل قابل توجهی کاهش یابد.
لیزردرمانی
لیزر درمانی یک روش نوین برای بهبود خشکی واژن است که با تحریک تولید کلاژن و افزایش جریان خون در بافت واژن عمل میکند و این درمان باعث ضخیم شدن دیواره های واژن و افزایش ترشحات طبیعی میشود و علائم سوزش، خارش و درد هنگام رابطه را کاهش میدهد، لیزر درمانی غیرتهاجمی و کمخطر است و معمولا چند جلسه کوتاه لازم دارد.
روش های جلوگیری از خشکی واژن
روش های مختلفی برای جلوگیری از خشکی واژن وجود دارد که رعایت آنها تاثیر زیادی در پیشگیری از این عارضه دارد و پس بهتر است از شست و شوی مکرر ناحیه تناسلی با مواد شوینده و صابون های غلیظ و تند خودداری کنید و بهتر است برای شست و شوی این ناحیه از آب تمیز و گرم استفاده کنید، برای پاک کردن واژن از دستمال های بدون رنگ و بدون عطر استفاده کنید و همچنین بهتر است از لباس زیر نخی استفاده کنید.
چه زمانی باید برای خشکی واژن به پزشک مراجعه کنیم؟
خشکی واژن یکی از عوارضی است که معمولا پس از دوره پس از قاعدگی بروز مییابد و همانطور که بررسی نمودیم با عوارضی همراه خواهد بود، علائم این بیماری به سادگی توسط فرد قابل تشخیص است و بهتر است در صورت مشاهده هر یک از این علائم با بهترین متخصص زنان در تهران مشورت شود.
سوالات متداول
استفاده از گاز کربن دی اکسید در روش کربوکسی تراپی یکی از روشهای موثر در درمان این بیماری است.
هزینه درمان تحت تاثیر روش درمانی مورد استفاده قرار دارد و نمیتوان هزینه ثابتی برای آن تعیین کرد، میزان خشکی واژن نیز در انتخاب روش درمان و نهایتا هزینه تمام شده درمان موثر است.
یک عارضه دور از انتظار نیست و برخی از افراد تجربه آن را دارند و در حالت کلی بروز این بیماری خطرناک نیست، اما عدم توجه به عوارض بعدی و عدم درمان به موقع آن میتواند مشکلات جدیتری به دنبال داشته باشد.
در نهایت…
خشکی واژن یک عارضه است که کیفیت رابطه جنسی را تحت تاثیر قرار میدهد و در مواردی باعث کاهش رضایت زوجین میشود، این بیماری در زنانی که یائسه شده اند بیشتر دیده میشود و تقریبا از هر دو نفر، یک نفر دچار این وضعیت میشود و در صورت مشاهده هرگونه علائم بهتر است به پزشک متخصص مراجعه کنید و اقدام به درمان به موقع آن کنید.